Tekst : Wim Van Mulders

Blue Garden
Een boek van Lieve D’hondt

Bij MER. Paper Kunsthalle verscheen een boek met 200 A4 lijntekeningen van Lieve D’hondt. Luc Derycke van MER definieert zijn boeken als ruimten en plaatsen om kunst tentoon te stellen. Hij verwijst naar dadaïstische publicaties als inspiratiebron en kiest resoluut voor het kunstenaarsboek. Op dit ogenblik telt MER meer dan tachtig unieke publicaties van Wim Delvoye, Marcel Broodthaers, Gabriel Orozco, Joëlle Tuerlinckx, Willem Oorebeek, Craigie Horsfield, Matt Mullican, Werner Mannaers en vele anderen.
In de idee van het boek als tentoonstelling en werkplaats vindt Lieve D’hondt zich met haar tekeningen over ruimte en ruimteontgrendeling. Ze produceerde computer tekeningen waarin de dunne rode lijn het dominante middel bij uitstek is.

Lieve D’hondt is bekend van installaties en multimediale interventies waarin uiteenlopende kwantiteiten en kwaliteiten van de ruimte (aan)geduid worden als kern van haar perceptie. De ruimte is een operatief en complex gegeven, dat beroep doet op een intens waarnemingsproces.
Een terugkerend gegeven van de interventies is het gebruik van kleurige kleefband waarmee ze het verkeer tussen de dingen markeert en preciseert. Doordat de strakke tape over vloer, muur, zoldering en hoeken kruipt ontstaan virtuele volumes die de ruimte openen en destabiliseren. Ook het gebruik van het zuivere licht van dia of filmprojector doorsnijdt en kadert de gegeven plaats. Het werk toont zoveel fragmenten van een bestaande architectuur die zorgvuldig ontmanteld en georchestreerd wordt. Het brute materialisme van de realiteit verdwijnt in de vrijmoedige, zwevende tekens. Lieve D’hondt bekritiseert de neutrale en idealiserende “white cube”. Deze imaginaire of virtuele kubus, waarin volgens Brian O’Doherty de geschiedenis van het modernisme vorm krijgt, pretendeert overal hetzelfde te zijn en verdoezelt daarom – in zijn absolutisme - het specifieke karakter van iedere plek.

Bladerend in ‘Blue Garden’ ontdekt men lijntekeningen in verschillende genres en stilistische variaties. Het lijkt alsof de strakke tape getransponeerd is in het witte blad papier. Het boek, met een onvoorspelbare volgorde van beelden, is een aantrekkelijk platform om het betoog over ruimte te presenteren. Het boek laat voortdurend de spanning zien tussen de ruimte, de dingen in de ruimte en de positie van de kijker. Er groeit een dynamische interactie tussen de zuivere idee van de ruimte en het concrete schouwspel van deviërende standpunten.
Vele tekeningen - zoals de natuurstudies en de menselijke figuren - zijn gebaseerd op het perspectief dat overeenstemt met bepaalde, historische conventies van het kijken. Deze tekeningen raken verstrengeld met tekeningen waarin diverse, onorthodoxe gezichtspunten met elkaar wedijveren. De gefixeerde blik in het oneindige wordt tegengesproken door plattegronden, door abstracte vlakke rasters van lijnen, door hermetische algebraïsche formules of door speelse structuren met woorden, letters en cijfers.

Het A4 formaat roept de toegankelijkheid van het handboek op. Het is een soepel manipuleerbaar object met een gele zachte kaft, dat uitnodigt tot een veelvuldige en meanderende lectuur. Lieve D’hondt biedt een onconventionele handleiding aan over waarneming en de daartoe noodzakelijke reflectie en interpretatie. Volgens Merleau-Ponty heeft waarneming in hoge mate te maken met de positie en de beweging van het menselijke lichaam. De tekeningen verwijzen naar de bewegingsvrijheid van de kunstenaar die wij dankzij een mentale en visuele alertheid op het spoor komen.

Bij elk exemplaar voegt Lieve D’hondt een monochrome, transparante cirkel die eventueel als lens, filter en bladwijzer gehanteerd wordt. Deze schijf wordt door de kunstenaar als unicum vervaardigd en heeft de neiging de begrippen van de (tweedimensionale) cirkel en de (driedimensionale) bol als synoniemen te gebruiken. De projectie van de bol in een plat vlak presenteert een aanschouwelijk beeld van de kleine en grote wereld.
De tekeningen van de virtuele ruimten zijn daarom dienstbaar aan een verstrekkende, zintuiglijke behoefte die men soms spiritualisme noemt.

Ik noem de tekeningen ruimteontgrendelingen die het welbevinden tijdens de lectuur zowel onderbreekt en stimuleert. De dwaalsporen dwingen de kijker het behagen en het onbehagen als completerende krachten te accepteren. Het is alsof de kunstenaar het rijmende geheel van de dingen verbazend fijnzinnig afbakent. Het boek wordt een spel dat zichzelf speelt en zich als een wentelend rad verder ontwikkelt.

Het opgelegde tempo van de beelden is hoog daar de pagina’s langs beide zijden betekend zijn. Aldus ontstaan er feitelijk ongewilde dubbeltekeningen die, alsof het architectuur is, door merkwaardige trekspanningen bijeengehouden worden. De co-existentie waartoe de tekeningen in hun spiegelend bestaan veroordeeld zijn, raken aan de essentie van D’hondts beeldend oeuvre.
Men ontdekt in dit boek een zelfstandigheid die de vitaliteit optimaliseert. Het zijn verkavelingen van een ‘ik’ die zich niet laat leiden door een materiële zwaarte. Dank zij de delicate verruimtelijking ontstaat een stilte die het boek de kwaliteit van een bezinningsmoment geeft.

‘Blue Garden’ wordt voorgesteld in KIOSK (Louis Pasteurlaan 2, 9000 Gent) op19 september om 20 uur. Marc De Blieck, Anne Deconinck, Luc Derycke en Wim Van Mulders lezen voor uit het tekenboek.

Wim Van Mulders
pubished 09.2009 <H>ART